Ziek door schulden?

Ziek door schulden? 10 juli 2016
Hoge schulden ontstaan volgens een recent rapport van de Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) onder meer omdat de overheid te hoge verwachtingen heeft van de financiële zelfredzaamheid van burgers. Maar ook werkgevers en ondernemingsraden kunnen een belangrijke rol spelen bij voorkomen van schuldenproblemen en gerelateerd verzuim.

Schulden zijn snel gemaakt. Even een lening afsluiten, iets op afbetaling kopen. De verleidingen zijn voor menigeen te groot. Maar schulden kunnen ook ontstaan door onverwachte of ongewenste gebeurtenissen als echtscheiding, verslaving of grote onverzekerde schade.

Het aantal huishoudens dat zijn schulden niet meer kan afbetalen is de afgelopen jaren opgelopen tot een half miljoen. Volgens de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), dat recent een onderzoek over schulden presenteerde, heeft de overheid te hoge verwachtingen aan de financiële zelfredzaamheid van burgers en wordt er te weinig rekening gehouden met de persoonlijkheid van mensen.

Deze schuldenproblematiek leidt de laatste jaren ook tot veel ziekmeldingen. Maar liefst een op de zes verzuimgevallen heeft als achterliggende oorzaak een ernstig financieel probleem, zo berekende arbodienst Capability op basis van duizenden eigen dossiers.

Schaamte

De meeste werkgevers raken pas in een erg laat stadium op de hoogte van de schuldenproblemen van werknemers. Het blijkt dat werknemers zich schamen en de reden van hun verzuim verborgen houden. Werkgevers zijn te weinig gericht op signalen, en ook bedrijfsartsen zijn niet gewend om goed op deze problematiek in te spelen.

Daar komt nog bij dat een deel van de werkgevers van mening is dat schuldenproblematiek niet hun verantwoordelijkheid is en door de werknemer zelf moeten worden opgelost. Formeel gezien hebben ze daar gelijk in, maar de werkgever kan zich niet af blijven wenden: de financiële problemen brengen voor de werknemer uiteraard veel stress met zich mee. Als de werknemer gaat disfunctioneren of zich ziek meldt, draagt de werkgever toch de gevolgen. Bovendien kunnen sommige medewerkers met problematische schulden eerder de neiging hebben tot diefstal van bedrijfseigendommen. Ook worden zij gevoeliger wordt voor chantage en fraude. Redenen te over om schuldenproblematiek serieus te nemen.

Het is moeilijk te bepalen of ziekmeldingen bij schulden terecht zijn. Stress door financiële problemen kan leiden tot tijdelijke arbeidsongeschiktheid. Soms gaat het ook gepaard met fysieke klachten. Aan de andere kant zijn er ook medewerkers die vanuit schaamte niet meer naar hun werk gaan. Of die zich ziek melden omdat ze voor de rechtbank moeten verschijnen of geen geld meer hebben om naar het werk te reizen. Maar de scheidslijn tussen terecht en onterecht verzuim is hier heel moeilijk te trekken. Belangrijker is de vraag hoe de negatieve gevolgen voor de werknemer en het bedrijf te beperken zijn.

Wat is eraan te doen?

Ingegeven door sociale motieven of door ervaring wijzer geworden, zijn er steeds meer werkgevers die de helpende hand bieden. Zij vergoeden bijvoorbeeld ondersteuning door een schuldhulpverlener of budgetcoach. Of ze vergoeden een medische behandeling waarvoor de medewerker niet verzekerd is. Of werkgevers gaan akkoord met een (tijdelijke) contractuitbreiding of verstrekken een voorschot of lening. Om te zorgen dat deze aanpak daadwerkelijk tot een structurele oplossing leidt,  zijn er vier dingen van belang:

  • Het is zaak om zo vroeg mogelijk hulp te bieden. Naarmate de tijd verstrijkt kunnen de schulden enorm toenemen door kosten van boetes, deurwaarder of curator. Ook wordt de kans groter dat de medewerker uitvalt. In een vroeg stadium zijn de kansen op een succesvolle ingreep groter.
  • Ook moet een werkgever ervoor waken om financiële ondersteuning toe te zeggen zonder een goed inzicht in de hele financiële situatie. Anders bestrijdt hij alleen symptomen en eindigt de werkgever op de lange lijst van schuldeisers.
  • Verder is van belang dat ook aandacht wordt besteed aan de oorzaken van de schulden. Vaak zijn er achterliggende problemen die weer snel tot nieuwe schulden kunnen leiden. De werkgever kan hierbij een aanzet geven tot ondersteuning en bovendien regelmatig het gesprek aangaan met de medewerker over de voortgang.
  • Ten slotte is het, zeker in grotere bedrijven, aan te raden om de aanpak bij schulden vast te leggen in beleid. Daarin zijn de uitgangspunten, aanpak en zeker ook de begrenzingen verwoord, zodat overal in het bedrijf alle betrokkenen volgens een doordachte, beproefde aanpak kunnen werken.

Tips voor de OR

De or kan bij de werkgever navraag doen of er zich in de afgelopen jaren kwesties hebben voorgedaan rond medewerkers met problematische schulden. Vraag ook hoe de werkgever daarmee is omgegaan. Uiteraard moet bij deze bespreking de privacy van de betrokken medewerkers gewaarborgd zijn. Bespreek met de werkgever vervolgens het belang van een uitgewerkt beleid op dit terrein, waardoor een vroege en doordachte aanpak mogelijk wordt. Benadruk dat daarmee ook de negatieve gevolgen voor de werkgever beperkt worden.

 Bron : Ornet.nl  artikel van : Koen Langenhuysen